Mobilizacja sektora transportowego Grand Est wobec podatku R-Pass (ECPL)
Plany wprowadzenia lokalnej opłaty od pojazdów ciężarowych w Alzacji doprowadziły do eskalacji napięć na linii przewoźnicy drogowy – władze regionalne. W odpowiedzi na przygotowywany przez Europejską Wspólnotę Alzacji (CeA) podatek R-Pass, bazujący na koncepcji ekokontrybucji dla pojazdów ciężkich (ECPL – Éco-contribution poids lourds), około 150 przedsiębiorców z regionu Grand Est zorganizowało akcję protestacyjną, sprzeciwiając się polityce regionalnego fiskalizmu.
1. Geneza projektu R-Pass i argumentacja władz
Projekt R-Pass zrodził się jako regionalna odpowiedź na zjawisko tzw. ucieczki tranzytu (report de trafic). Po drastycznych podwyżkach opłat drogowych w Niemczech (wprowadzenie składnika CO2 do Maut), tysiące zagranicznych ciężarówek zaczęło omijać płatne niemieckie autostrady, wybierając równoległą, dotychczas bezpłatną alzacką trasę A35/A36.
Władze regionalne argumentują, że środki z R-Pass mają posłużyć do sfinansowania utrzymania zniszczonej infrastruktury oraz wsparcia lokalnej transformacji ekologicznej.
2. Problem podwójnego opodatkowania i presja kosztowa
Podstawowym zarzutem podnoszonym przez przewoźników z Grand Est jest naruszenie zasady sprawiedliwości podatkowej. Sektor transportowy uiszcza już we Francji wysokie podatki sektorowe – w szczególności akcyzę na paliwo (TICPE), która w swoich pierwotnych założeniach miała finansować modernizację szlaków transportowych. Wprowadzenie lokalnego myta stanowi kolejną opłatę nakładaną na ten sam cel.
Większość przedsiębiorstw w Grand Est to firmy rodzinne oraz małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) operujące na minimalnych marżach. Przy braku możliwości natychmiastowego przerzucenia nowych kosztów na załadowców, R-Pass oznacza bezpośrednie ryzyko fali upadłości w lokalnej branży TSL.
3. Asymetria skutków: Uderzenie w gospodarkę lokalną zamiast w tranzyt
Przewoźnicy podkreślają fundamentalną wadę projektu – o ile tranzyt międzynarodowy ma zdolność reorganizacji szlaków drogowych, o tyle floty wykonujące przewozy regionalne (dystrybucja żywności, wywóz odpadów, obsługa rolnictwa i budownictwa) muszą poruszać się po sieci objętej opłatą. Nie mając alternatywy, staną się głównymi płatnikami nowego podatku.
Sztuczne podniesienie kosztów transportu drogowego przełoży się na wzrost cen produktów wytwarzanych w Grand Est, osłabiając lokalny przemysł i rolnictwo w konkurencji z przedsiębiorstwami z sąsiednich departamentów lub zza granicy.
4. Żądania środowiska transportowego i zjednoczony opór
Udział 150 firm w akcji protestacyjnej odzwierciedla determinację przewoźników oraz jednomyślność głównych federacji branżowych reprezentujących sektor.
Przedsiębiorcy domagają się natychmiastowego zawieszenia prac nad R-Pass i wdrożenia moratorium. W przypadku braku możliwości całkowitego zarzucenia projektu, branża żąda bezwzględnych zwolnień podmiotowych lub pełnych mechanizmów kompensacyjnych dla transportu lokalnego i regionalnego.
Przewoźnicy ostrzegają, że tworzenie „podatkowych enklaw” w poszczególnych regionach Francji niszczy spójność jednolitego rynku transportowego i postulują wypracowanie zharmonizowanych rozwiązań na poziomie ogólnokrajowym i unijnym, zamiast regionalnych eksperymentów fiskalnych.